Rijenbemesting in maïs: een sterke start met complete voeding

Een succesvolle maïsteelt begint met een vlotte en gelijkmatige jeugdontwikkeling. Rijenbemesting is daarbij een beproefde methode om jonge maïsplanten direct na opkomst te voorzien van essentiële voedingsstoffen. Zeker in een teelt die steeds vaker te maken krijgt met wisselende weersomstandigheden, beperkingen op nutriëntengebruik en het wegvallen van derogatie in Nederland, wordt de efficiëntie van bemesting steeds belangrijker, maar ook de kwaliteit van het kiezen van de juiste meststof. Snelheid van werken wordt gegarandeerd met een meststof waarin elke korrel dezelfde hoeveelheid nutriënten bevat (in tegenstelling tot een blend). Dit voorkomt verstoppingen, wat weer tijd en geld bespaart, zowel voor de loonwerker als voor de boer. YaraMila Mais voorziet in de beste oplossing. In dit artikel lichten we de agronomische principes van rijenbemesting toe en maken we de vertaalslag naar de boerenpraktijk, met speciale aandacht voor fosfaat, stikstof, zwavel en boor.

Fosfaat: bijzonder belangrijk voor maïs

Fosfaat speelt een sleutelrol in de energiehuishouding en wortelontwikkeling van de jonge maïsplant. Juist in de beginfase is fosfaat cruciaal voor een snelle jeugdgroei en een goede aanleg van het wortelstelsel. Tegelijkertijd is fosfaat een immobiel nutriënt in de bodem: jonge planten kunnen het slechts moeizaam opnemen, zeker bij lage bodemtemperaturen, natte omstandigheden of een minder optimale bodemstructuur.

Traditioneel werd rijenbemesting uitgevoerd met sterk fosfaatrijke meststoffen. Door aangescherpte regelgeving is het gebruik van fosfaat echter beperkt, vooral bij hoge bodem-P-waarden. Toch blijkt in de praktijk dat bodemvoorraden niet altijd voldoende beschikbaar zijn voor de jonge plant. Onder ongunstige omstandigheden, zoals koude perioden na zaai of bij bodemverdichting, kan alsnog een tijdelijk fosfaattekort ontstaan.

Met het wegvallen van de derogatie in Nederland ontstaat opnieuw meer ruimte voor het inzetten van fosfaathoudende kunstmest binnen de gebruiksnormen. Dit biedt telers de mogelijkheid om fosfaat weer gerichter en efficiënter in te zetten via rijenbemesting, precies daar waar de jonge maïsplant het nodig heeft.

Stikstof als motor van de groei

Stikstof is de drijvende kracht achter de groei en ontwikkeling van maïs. Niet zozeer de hoeveelheid, maar vooral de vorm van stikstof bepaalt de efficiëntie van opname. In tegenstelling tot wat soms wordt aangenomen, presteert maïs niet optimaal op uitsluitend ammonium.

De combinatie van nitraat en ammonium blijkt effectiever. Nitraat (negatief geladen) bevordert de opname van positief geladen nutriënten zoals kalium, magnesium, calcium en mangaan. Ammonium (positief geladen) ondersteunt op zijn beurt de fosfaatopname. Door deze synergie nemen planten in totaal meer nutriënten op, wat resulteert in een krachtiger beginontwikkeling en een hogere nutriëntenefficiëntie. De volgende afbeelding laat dit goed ziet.

Zwavel ondersteunt de werking van stikstof

Voor een goede benutting van stikstof is zwavel onmisbaar. Zwavel is nodig voor de omzetting van nitraat naar plantaardig eiwit. Bij een zwaveltekort kan de plant de aanwezige stikstof onvoldoende benutten, wat leidt tot een lagere efficiëntie.

Maïs heeft een relatief hoge zwavelbehoefte. Een deel hiervan wordt aangevoerd via drijfmest, maar deze zwavel is grotendeels organisch gebonden en komt pas vrij na mineralisatie. Dit proces is sterk afhankelijk van de bodemtemperatuur en verloopt vaak te traag om in de kritieke jeugdgroeifase voldoende zwavel beschikbaar te stellen.

Proeven, onder andere in Noord-Duitsland, laten zien dat al circa 10 kg/ha wateroplosbare sulfaat-zwavel via rijenbemesting een meetbaar opbrengstvoordeel kan opleveren. Niet zozeer de hoeveelheid, maar vooral de vorm (sulfaat) en het toedieningstijdstip bij zaai zijn daarbij doorslaggevend.

Boor: voor wortelontwikkeling en goed gevulde kolven

Boor is een micronutriënt met een relatief kleine opnamebehoefte, maar een grote fysiologische betekenis. Het speelt een belangrijke rol bij:

• Wortelvorming en wortelvertakking,
• Celdeling en transport van suikers,
• En de bevruchting en korrelzetting in de kolf.

Bij een tekort aan boor blijven kolven onvolledig gevuld en kan de beworteling achterblijven. Dit risico is groter op lichte gronden, bij hoge pH-waarden en tijdens droge perioden. Omdat boor in de bodem en in de plant weinig mobiel is, biedt rijenbemesting een effectieve manier om dit element vroeg en gericht beschikbaar te maken.

Kwaliteit van de meststof cruciaal in de praktijk

Naast de juiste nutriënten is ook de fysische kwaliteit van de meststof van groot belang. Een kwalitatief hoogwaardige rijenmeststof:

• Bestaat uit homogene, uniforme korrels,
• heeft een hoge strooibaarheid en constante doorstroming,
• en bevat in elke korrel alle nutriënten.

Dit voorkomt verstoppingen van slangen en kouters tijdens het zaaien, een risico dat vooral bij loonwerk onwenselijk is. Daarnaast garandeert het een gelijkmatige verdeling van zowel macro- als micronutriënten over alle planten.

Mengmeststoffen (blends) daarentegen bestaan uit verschillende componenten met uiteenlopende korrelgrootte en dichtheid. Proeven tonen aan dat dit leidt tot ontmenging tijdens transport en toepassing, met grote variatie in met name micronutriënten zoals boor. Het gevolg is een ongelijk gewasbeeld en wisselende groei.

YaraMila Mais: complete rijenbemesting in één korrel

Binnen deze agronomische uitgangspunten sluit YaraMila Mais nauw aan bij de behoefte van de maïsteelt. Deze complexe meststof bevat:

• stikstof in zowel nitraat- als ammoniumvorm,
• fosfaat in direct opneembare vorm,
• zwavel als sulfaat,
• en de micronutriënten boor en zink.

Homogene korrel voorkomt verstoppingen bij het zaaien

Doordat alle nutriënten in één homogene korrel zijn samengebracht, wordt elke plant gelijkmatig voorzien van alle noodzakelijke elementen. Dit ondersteunt een snelle jeugdgroei, een krachtige wortelontwikkeling en een efficiënte benutting van nutriënten, juist in een teeltsysteem waarin precisie en efficiëntie steeds belangrijker worden. Daarbij voorkomt een samengestelde korrel verstoppingen in de machine bij het zaaien, waardoor er probleemloos doorgewerkt kan worden. Een keuze voor een blend (waarbij de partij meststoffen bestaat uit korrels met verschillende fysieke eigenschappen) kan duurder uitvallen; bij het zaaien kan dit immers tot vertragingen leiden én tot een minder hoge opbrengst vanwege de verschillen qua spreiding van de nutriënten op het veld.

Rijenbemesting blijft een essentieel instrument voor een succesvolle maïsteelt. Zeker in de huidige context, met veranderende mestwetgeving en het wegvallen van derogatie in Nederland is er opnieuw ruimte voor een gerichte inzet van fosfaathoudende meststoffen. Een hoogwaardige rijenmeststof met de juiste combinatie van macro- en micronutriënten, in een homogene korrel, biedt de beste basis voor een sterke start van het gewas. YaraMila Mais past binnen deze strategie en ondersteunt zowel opbrengst als nutriëntenefficiëntie.